45. FIDE Satranç Olimpiyatı: A Milli Takımlarımızın Performansı

FİDE’nin 100. yılına denk gelen 45. Satranç Olimpiyatları, Macaristan’ın başkenti Budapeşte’de yapıldı. 10-23 Eylül tarihleri arasında Puskás Arena’da gerçekleşen bu devasa etkinlikte toplam 1884 sporcu yarıştı.

Turnuva Salonu © Michal Walusza, Mark Livshitz and Maria Emelianova

Ödül Dağılımı

1. olan takım Hamilton-Russell Kupası + Altın Madalya

Hamilton – Russell Kupası © Michael DeFilippo

2. olan takım Vera Menchik Kupası + Gümüş Madalya

Vera Menchik Kupası © Michael DeFilippo

3. olan takım Nona Gaprindashvili Kupası + Bronz Madalya

Nona Gaprindashvili Kupası © Michael DeFilippo

Bu yazımızda A Milli Takımlarımız ile ilgili detayları size sunarken, olimpiyatın genel detaylarını yazar arkadaşım Benan Kazdağlı’nın haberinde okuyabileceksiniz.

A Milli Takımlarımız

A Milli Takımımızın Baş Antrenörü IM Oğulcan Kanmazalp (Fotoğrafta en solda)
Kadın A Milli Takımımızın Baş Antrenörü GM Nidjat Mamedov (Fotoğrafta en sağda)
Kaynak: https://www.facebook.com/TurkiyeSatrancFederasyonu

Ağır favori olduğumuz ilk turda takımlarımız puan kaybetmeden kazanmayı başardılar.

IM Melih Yurtseven ve WCM Ece Alkım Erece’nin yayınını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=YZk0H16Ttic

İkinci turda takımlarımız favori çıktıkları karşılaşmalardan galibiyetle ayrıldılar.

IM Melih Yurtseven ve WCM Ece Alkım Erece’nin yayınını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=xdzEsCM7yhw

Bu turda A Milli Takımımız sürpriz sayılabilecek bir puan kaybı yaşadı. Karşılaşmadan puanla ayrılmamızı sağlayan genç yıldızlarımızdan GM Yağız Kaan Erdoğmuş’un maçını sizlerle paylaşmak istiyorum.

GM Yağız Kaan Erdoğmuş (2592) vs IM Juraj Druska (2441)

1.d4 Af6 2.c4 e6 3.Ac3 Fb4 4.f3 (D) Nimzo-Hint Savunması, Kmoch Varyantı

Açılış uzmanı GM Ivan Cheparinov’un 2023 yılında detaylı incelemesi ile popülerleşen Kmoch Varyantı, belki de Nimzo-Hint Savunmasına karşı rakibi şaşırtacak en iyi seçenekler arasında bulunuyor. Yağız Kaan ise bu varyantı 2024 yılında oynanan 7. Sharjah Masters turnuvasında Azerbaycanlı genç yetenek GM Aydın Elshan Süleymanlı’ya karşı oynamış ve maçtan mağlubiyetle ayrılmıştı.

4…0-0 GM Aydın Elshan Süleymanlı 4…c5 hamlesini tercih etmişti. 5.e4 Ae8 6.Fd3 f5 (D)

Bu ilginç konum ilk defa Laszlo Pesztericz (2125) ile açılışın uzmanı GM Konstantin Chernyshov (2510) arasında 1995 yılında oynandı. Yağız Kaan ise bu konuma hazır olduğunu gösterdi ve en iyi hamle olan 7.Ae2’yi hızlıca oynadı. 7…fxe4 8.Fxe4 Ad6 9.Fc2 Vh4+ 10.g3 Vh3 11.Af4 Kxf4 12.Fxf4 Axc4 (D)

Oluşan bu konumda siyah ilginç bir kalite fedası ile konumda bazı dengesizlikler yaratmak istedi. Siyah vezirin h3 karesinde olması beyazın 0-0 atmasını engellese de siyahın vezir kanadı taşlarını çıkmamış olması gelişimde ciddi problemleri olduğunu gösteriyor. Siyahın bir diğer sorunu ise yalnız kalmış şahı, her ne kadar …Axb2 tehdidi olsa da beyazın komplike bir hücumu karşısında siyah şah çaresiz kalacaktır.

13.Ve2 Axb2 14.Fxh7+ Vxh7 15.Vxb2 Ac6 16.0-0 d6? (D)

2 tarafta sürelerini oldukça bonkör harcadılar. Tabi ki de bunda açılıştan oluşan orijinal ve karmaşık konumunda etkisi var. Fakat süre baskısı ve zor konuma sahip olması birleşince J. Druska’nın hata yapmaması şaşırtıcı olurdu. Bilgisayar analizlileri ise 16…Vd3 hamlesini öneriyordu.

17.Ae4! Fa5 18.Fe3 Fb6 19.Kad1 Ae7 20.h4 ΔAg5 Fd7 21.Ag5 Vg6 22.g4 Ad5 23.Fc1 Vf6?! (D)

J. Druska’nın süre eklemesine daha 17 hamle var ve konum oldukça karmaşık. Açıkçası siyah yavaş yavaş mücadele yeteneği kaybetti. Bilgisayar analizleri ise 23…Fa4 hamlesinin en iyisi olduğunu gösterdiler.

24.Vc2 g6 25.Kf2?! Kf8?! 26.h5?! Şg7? 27.Ae4?! (D)

Göze mantıklı gelen hamleler bilgisayar tarafından çok fazla beğenilmedi, yine de Yağız Kaan’ın üstünlüğü halen devam ediyordu.

27…Vf7 28.Ag5 Vf6?! 29.Şg2 Fe8?! 30.Ke2 Ff7 31.Kh1 Fg8 32.hxg6 Af4+? 33.Fxf4 Vxf4 34.Kh7+ (D)

Muhteşem bir hesap, muhteşem bir bitiriş!! Biz satranç severlere kalan tek bir şey var. Bu şaheserden sonuna kadar keyif almak.

34…Şf6 J. Druska 36…Fxh7 alamazdı çünkü 38.Axe6+ şah –vezir çatalı yiyordu. 35.Ae4+ Şxg6 36.Ag3+ Kf5 37.gxf5+ 1-0

3. Tur başlamadan önce GM Mustafa Yılmaz, GM Ediz Gürel ve GM Yağız Kaan Erdoğmuş
© Mariaa Emelianova

IM Melih Yurtseven ve WCM Ece Alkım Erece’nin yayınını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=xuMcaExoY4o

4. turda rating favorisi olduğumuz bir satranç ülkesi olan Letonya ile karşılaştık. GM Mustafa Yılmaz’ın dinlenmesi ile birlikte 1. masada oynayan genç yıldızımız GM Ediz Gürel’in takımına ve kendisine galibiyeti getiren muhteşem oyununu sizlere göstermek istiyorum.

GM Arturs Neiksans (2561) vs GM Ediz Gürel (2602)

1.d4 Af6 2.c4 e6 3.Af3 d5 (D)

Ediz sıklıkla uyguladığı Slav Savunması yerine bu sefer 2024 Dünya Rapid Takımlar Turnuvasında GM Daniil Dubov’a (2701) karşı oynadığı ‘’Kabul Edilmeyen Vezir Gambiti’’ savunmasını tercih etti. Özellikle de açılışlar konusunda çok fazla çalışması olan A. Neiksans’a karşı farklı bir varyant seçmesi bu maç özelinde çok önemliydi.

4.e3 Fe7 5.b3 0-0 6.Fb2 b6 7.Abd2 Fb7 8.Fd3 Abd7 9.0-0 c5 10.Kc1 Kc8 11.Ve2 Kc7 (D)

Tamamen simetrik olan bu konumda genellikle beyaz taşlarla Reti açılışında gördüğümüz fikri Ediz, siyah taşlarla uyguluyor. Fikrin amacı a8-h1 çaprazında mutlak bir hakimiyet elde etmek. Bu fikrin babası da açılışa adını veren Richard Reti’dir. Meraklı satranç seveler için;

Richard Reti vs Akiba Rubinstein , Karlsbad, 1923

Richard Reti vs Fred Dewhirst Yates, New York, 1924

12.a3 (D)

Bu hamle konumun tamamen eşitlenmesine hatta ibrenin siyaha doğru dönmesine sebep oluyor. Bu tip simetrik piyon yapılarında beyaz olabildiğince gerilimi bozmak istemez ancak 11…Kc7’den sonra 12.cxd5 Axd5 13.Fc4 ya da 12.dxc5 Axc5 13.Fb1 seçeneklerinden birini tercih ederek gerilimi bozmalıydı. Lc0 ise 12.Fb1 hamlesini öneriyor.

12…Va8 13.cxd5 Axd5 14.Ae5 A5f6 (D)

Ediz, Vezir-Fil bataryasını maksimum güçte kullanmaya başladı.

15.f3™ Kfc8 16.Axd7 Axd7 17.dxc5 Axc5 18.Fc4 Fd5 (D)

Ders niteliğinde bir karar! Beyazın g2-f3 piyon zinciri artık Vezir- Fil bataryasını tamamen etkisiz hale getirdi. Bu yüzden Ediz, oyun ortasında yatırım yaptığı bu bataryadan vazgeçip taşlarının daha uyumlu olmasından ve oluşacak piyon zayıflıklarından faydalanmak istedi. Bu kararla anlıyoruz ki her piyon sürüşü yeni bir konumun oluşmasına sebep oluyor. Bu oluşan yeni konumda yeni fikirler ve kararlar vermek gerekebilir

19.Kfd1 h6 20.b4 Fxc4 21.Kxc4 Aa4 22.Fd4 Kxc4 23.Axc4 Vd5 24.Ae5 Vb3 25.Vd3?! (D)

Bu hamlenin hata olduğunu bir Lc0, bir de Ediz tahtada kanıtlayabilirdi. Açıkçası A. Neiksans’ın ağır zeitnotta makinanın önerdiği 25.Kd3! Kc1+ 26.Şf2 Ac3 27.Kxc3 Kxc3 28.Fxc3 Vxc3 varyantını görmesi oldukça zordu.

25…Ac3! 26.Kd2?! Vxa3 27.Kc2 Fxb4 28.Ac4?? (D)

Son 4 saniye kala yapılan ağır hata, bu kusursuz oyun karşısında Dünya’nın birkaç elit oyuncusu haricinde herkes hata yapardı. Ediz’in kusursuz bitirişini görüyoruz.

28…Va1+ 29.Şf2 Va6 0-1

A. Nieksans terk etti çünkü Ediz’in …Vxc4 tehdidi oldukça etkiliydi. Eğer ki beyaz bu tehditten kaçmak adına 30.Ae5 oynasaydı, 30…Vxd3 31.Axd3 Ae4+ 32.fxe4 Kxc2+ hamlesinden sonra kalite ve 2 piyon önde oyunu rahatlıkla kazanacaktı.

Son zamanlarda izlediğim en iyi oyunlardan biri olan bu karşılaşmada Ediz, %99 doğrulukla oynadı.

GM Ediz Gürel
Kaynak: https://www.facebook.com/chessbaseindia

Kadın Milli Takımımız ise son olimpiyat şampiyonu Ukrayna Kadın Milli Takımı ile berabere kaldı. Kadın satrancımızın yeni yıldızı WIM Gülenay Aydın’ın oyununu sizlerle paylaşmak istiyorum.

WIM Gülenay Aydın (2202) vs WGM Evgeniya Doluhanova (2304)

1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Ac3 Af6 4.d4 exd4 5.Axd4 (D) 4 At İskoç Varyantı

Gülenay hem teorik bakımdan hem de pratik açıdan bu varyantı oldukça iyi oynuyor.

5…Fb4 6.Axc6 bxc6 7.Fd3 d5 8.exd5 0-0 9.0-0 cxd5 10.h3 (D)

Bu fikri ilk defa IM Christof Sielecki’nin çalışmasında görmüştüm. Amaç rakibin …Fg4 fikrini engelleyerek rahatça Vf3 oynamak istiyor.

10…c6 11.Vf3 Ad7 (D)

E. Doluhanova’dan ilginç bir açılış hazırlığı, genellikle bu hamle yerine 11…Fd6, 11…Ke8 ya da 11…Kb8 hamlelerinden biri tercih edilir. Bu varyant ile ilgili sadece 8 oyun var ve en yüksek referanslı oyun A Milli Takımımızın kuvvetli isimlerinden Vahap Şanal’ın Amerikalı süper GM Wesley So’yu yendiği internet maçını görüyoruz. Açıkçası bu hamlenin amacı …Ae5, Fxh7+ ile karmaşık konumlara girmekti.

12.Vg3 Gülenay, bu hamleye yaklaşık 33 dk harcadı. Açılışta süre avantajı elde etmenin önemli parçalarından biride bu, kritik an’larda düşünecek daha fazla zamana sahip oluyoruz.

12…Ke8 13.Ff4 Ac5 14.Fg5 f6 15.Fh6 Ke7 16.a3 Axd3 17.cxd3 Fc5 18.Kac1 (D)

Gülenay’ın baskılı oyunu rakiple süre farkını ciddi anlamda açmış oldu. Bilgisayar analizleri bu konumu eşit olarak değerlendirseler de pratik açıdan durum bambaşka. Satranç tahtasına bakışımı değiştiren; sevgili abim GM Mert Erdoğdu ile derslerimizde “Basma Yöntemi” üzerine analizler yapmıştık. Meraklı satranç severler Paul Morphy vs Adolf Anderssen, Paris, 1858 maçını inceleyebilirler ya da FM Selim Gürcan’ın Satrançta Ustalık Kursu kitabını çalışabilirler. Bu yöntem üzerinde çalışmalar yaparken GM Mert Erdoğdu özellikle “Satrancın özü basmadır ve baskı altında her rakip hata yapar.” dediğini hatırlıyorum. Hatta bunu sözün üzerine GM Mert Erdoğdu vs GM Boris Gelfand, EU-ch 20th Skopje, 2019 maçını analiz etmiştik. Aslında bu konum tam olarak bana “Baskı altında her rakip hata yapar.” sözünü hatırlatıyor.

18…Fa6 19.Kfd1 Fd4 20.b4 Ve8 21.Fd2! ™ Fe5 22.Vf3 Vf7 23.Ae2 Kae8 24.Fe3 Fb5 25.Ad4 Fxd4 26.Fxd4 (D)

Maçın kırılma anlarından biri oluştu. Ters renkli fillerin olduğu bu konumda prensip olarak “ilk atak yapan taraf avantajlıdır.” Bunun sebebi ise tarafların kendi fillerinin bulunduğu renklerde atak yapmasıdır. Bu sayede savunan taraf saldırıdan taraftan hep bir taş eksik kalacaktır.

26…Fa4 27.Kf1 a6 28.Fc5 Ke6 29.Fd4 Vg6 30.Fc3 Fb5 31.Kfd1 h5 32.Şh2 h4 33.Fd4 Ke2 34.Kc3 Ka2 35.Fe3 (D)

Gülenay, rakibinin baskıyı maksimum hale getirecek …Kee2 hamlesini engelliyor. Süre eklenmesine 5 hamle kala taraflar olabildiğince dikkatli oynamaya çalıştılar.

35…Vf7 36.Şg1 Ve7 37.Kdc1 Ve5 38.Vg4 g5?! 39.Fd4 Ve6 40.Vh5 Vf7 41.Vf3 (D)

E. Doluhanova’nın zeitnotta oynadığı aşırı hırslı …g5 hamlesi artık başına bela oldu. Siyahların uğraşması gereken zayıflık sayısı biraz daha arttı. Her piyon zayıflığı ise basılacak yeni hedef anlamına geliyor.

41…Ke6 42.Vf5 Kae2 43.Fe3 Şg7 44.Şf1 Ka2 45.Fd4 Şf8 46.Şg1 Kae2 47.K3c2 Kxc2 48.Kxc2 (D)

Gülenay, doğru bir taş değişimi yaparak rakibin 2. yataydaki kuvvetli kalesinden kurtuldu. Oyun sonunda bu tip taş değişimleri çok kritik ve aynı zamanda zordur.

48…Şg8?? (D)

Beklenen hata geldi,…Ke1+ savaşmak adına en önemli şanstı.

49.Kc1! Fa4 50.Kf1?! Fc2?? (D)

Yorgunluk, ağır zeitnot, savunan tarafta olmak. Bunların hepsi birleşince kaba hataların ortaya çıkması oldukça doğaldır. Maçın geri kalanı Gülenay’ın için çok rahat kazançtı.

51.f4 g4?! 52.Vxg4+ Şh7 53.Vxh4+ Şg8 54.f5 Ke8?? 55.Kf3 Şf8?! 56.Fc5+ 1-0

Gülenay bu karşılaşmayı %97 doğrulukla oynadı ve son zamanlardaki yükselişini sürdürmeye devam etti.

WGM Evgeniya Doluhanova vs WIM Gülenay Aydın © Michal_Walusza

IM Melih Yurtseven ve WCM Ece Alkım Erece’nin yayınını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=O7-ldtqUbn4

Milli takımımız maalesef bu turu kaybetti ancak satranç tarihimize geçecek bir karşılaşma oynandı. Son dönemlerinde formsuz olan GM Mustafa Yılmaz, 1. masada satranç tarihinin gelmiş geçmiş en kuvvetli sporcularından olan GM Magnus Carlsen karşısında puan alan ilk Türk sporcu oldu. Bu tarihi oyunu sizlere göstermek istiyorum.

GM Mustafa Yılmaz (2587) vs GM Magnus Carlsen (2832)

1.d4 Af6 2.c4 e6 3.Af3 d5 4.Ac3 Abd7 5.cxd5 exd5 (D)

Mustafa bu konuma oldukça hakim ve skorları da gayet iyi, açıkçası formda bir Mustafa Yılmaz, beyaz taşlarla kimseye kaybetmez. Bunu maç ilerledikçe daha iyi göreceğiz.

6.Fg5 c6 7.e3 Va5 (D) Kabul Edilmeyen Vezir Gambiti, Cambridge Springs Varyantı

8.Fd3 Ae4 9.Vc2 Axg5 10.Axg5 h6 11.Af3 Fd6 12.0-0 Af6 13.Kae1 0-0

14.Ae5 a6 15.f4 c5 16.Vf2N (D)

Mustafa’dan ilginç bir yenilik! GM Mihail Kobalia (2590) vs Evgeny V. Alekseev (2615), Sochi’de 2020 yılında oynanan karşılaşmada , M. Kobalia 16.Şh1 hamlesini oynamıştı. Mustafa ise tahtayı tamamen 2’ye böldü ve şah kanadındaki taş sayısını maksimum hale getirmeye çalıştı.

16…b5 17.Fb1 Fb7 18.g4 (D)

Bu konumu ilk gördüğümde GM Alexei Kornev’in A Pratical White Repertoire with 1.d4 and 2.c4 kitabında önerdiği 1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ac3 Af6 4.cxd5 exd5 5.Fg5 c6 6.e3 Abd7 7.Fd3 Fd6 8.Vc2 h6 9.Fh4 0-0 10.Af3 Ke8 11.0-0 Af8 12.Kae1 Fg4 13.Ad2 Fe6 14.f4 Fe7 15.Af3± varyant aklıma geldi. Bu konumda siyahın h6 kancası olduğu için Mustafa korkusuz bir şekilde bu kancaya saldırmak istiyor.

Piyon Kancaları ile ilgili GM Mert Erdoğdu’nun eğitim serisini inceleyebilirsiniz.
https://satranc365.com/seri/egitim/piyon-kancalari?tab=login

18…Vc7?! 19.h4 Ae4 20.Axe4 dxe4 21.g5 f6 22.gxf6 gxf6 23.Vg2+ Vg7 24.dxc5 Fxe5?! (D)

Magnus Carlsen’den hata geldi. Baskı altında her sporcunun hata yapacağını daha önce söylemiştim. Bilgisayar analizleri …fxe5 hamlesinin daha iyi olacağını gösterdiler.

25.fxe5 fxe5 26.Kxf8+ Kxf8 27.Kd1 b4 28.Kd6?! (D)

Mustafa için çok önemli fırsat kaçmış oldu. Tabi ki de bilgisayar analizleri ile maç incelemek, değerlendirme çubuğunun hareketine göre eleştiri yapmak bu spordaki en kolay iş olsa gerek. Dünya’nın gelmiş geçmiş en iyi oyuncularından birine karşı, süre baskısı ile oynamak oldukça zor olsa gerek. Lc0 önerdiği kazanan varyant ise şu şekildeydi. 28.Fc2! Δ 29.Fb3+ Şh8 30.Vxg7+ Şxg7 31.Kd7+ ile b7 filini kazanmak, 28…Vxg2+ 29.Şxg2 Şg7 beyaz kareli filden atak yememek için 30.Fb3 Fc6 31.Kd6 Kf6 32.Fe6!! (D) artık beyaz c geçerini ilerletmek istiyordu ve konum tamamen kazanç olacaktı.

28…Vxg2+ 29.Şxg2 Kc8 30.Kb6? (D)

Maçı zorlamak adına son şans 30.h5 Kc7 (30…Kxc5? 31.Kd8+ Şg7 32.Kd7+ b7 fili düşer) 31.Fc2 Fc6 32.Fb3+ Şh7 33.Ke6 ±

30…Fd5 31.Kxb4 Kxc5 32.Fxe4 Fxa2 33.Ka4 Ff7 34.Kxa6 Kb5 35.Kxh6 Kxb2+ 36.Şf3 Kb4 37.Ff5 Şg7 38.Kh7+ Şf6 39.e4 Kb1 40.Kh6+ Şg7 41.Kh7+ Şg8 42.Kh6 Şg7 43.Kd6 Fh5+ 44.Şg3 Kb3+ 45.Şf2 Kf3+ 46.Şg2 Kf4 47.Şg3 Kf3+ 48.Şh2 Kf2+ 49.Şg1 Kf4 50.Kd7+ Şf6 51.Kd6+ Şf7 52.Kd7+ Şf6 53.Kd6+ Şf7 54.Kd7+ ½

GM Mustafa Yılmaz vs GM Magnus Carlsen
Kaynak: https://www.facebook.com/chessbaseindia

IM Melih Yurtseven ve WCM Ece Alkım Erece’nin yayınını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=2BkmwrCJa3k&t=1058s

IM Melih Yurtseven ve WCM Ece Alkım Erece’nin yayını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=3PUCG_h3MhU&t=1122s

IM Melih Yurtseven ve WCM Ece Alkım Erece’nin yayını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=Fk1V_aV3Dic

IM Melih Yurtseven ve WCM Ece Alkım Erece’nin yayını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=TrTfU_ygBhw

IM Melih Yurtseven, WCM Ece Alkım Erece ve Özgür Akman’ın yayını izlemek için

Yayın linki: https://www.youtube.com/watch?v=ZAaDKXLVQqc

Millilerimiz son tur kazanarak turnuvayı gayet iyi bir performansla tamamlamayı başardılar. Aynı zamanda GM Ediz Gürel masa derecesi yaparken, GM Yağız Kaan Erdoğmuş 2600 Elo barajını geçen tarihin en genç sporcusu oldu.