4 Ekim ile 15 Ekim 2025 tarihleri arasında Gürcistan’ın Batum şehrinde 2025 Avrupa Takımlar Satranç Şampiyonası heyecanı başladı. Avrupa Satranç Birliği’ne (ECU) üye satranç federasyonlarının katıldığı yine Avrupa Satranç Birliği tarafından düzenlenen bu takım turnuvasının tarihi 1957’ye dayanmaktadır. Belli aralıklarla birkaç yılda bir düzenlenen bu turnuvanın günümüzdeki 4 masalı ve 9 turlu formatı ise 2003 sonrasında getirildi. Daha önce denenmiş olan masalarda alınan puanların toplamına göre sıralama ise yine 2003 tarihinde değiştirildi. O tarihten günümüze her iki senede bir oynanan bu turnuvada 4 masanın toplamında takımın aldığı puana (galibiyete 2, beraberliğe 1 ve kayba 0) göre sıralama uygulanıyor. Turnuvada uygulanan zaman temposu ise ilk 40 hamle için 90 dakika, 41. hamleden itibaren eklenen 30 dakika ile 1. hamleden beri eklenen 30 saniyelik zaman temposu. Hem açık hem de kadın kategorisinde ülkemizi temsil eden beşer kişilik birer takım var. Açık kategorideki takımımız sırasıyla:

1. GM Ediz Gürel
2. GM Mustafa Yılmaz
3. GM Emre Can
4. GM Vahap Şanal
5. GM Can Işık
6. Antrenör: GM Ivan Cheparinov

Kadın kategorisindeki takımımız ise:

1. IM Ekaterina Atalık
2. WIM Sıla Çağlar
3. WIM Gülenay Aydın
4. WFM Ceren Tırpan 
5. WFM Elif Zeren Yıldız
6. Antrenör: GM Evgeny Miroshnichenko

FM Alper Efe Ataman Milli Takımlardan Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi olarak, Fatma Koç ise Millî Takımlar Koordinatörü olarak Batum’da bulunurken kafile başkanlığını ise Türkiye Satranç Federasyonu Asbaşkanı Seçkin Serpil üstleniyor.

TSF Teknik Kurul Başkanı IA Melih Çiçek’in de Turnuvanın Başhakem Yardımcısı görevinde Batum’da olduğunda belirtmekte yarar var.

Açık Kategorisinde 40 takım bulunurken, Kadın kategorisindeyse toplamda 36 takım bulunuyor. Açık kategorinin seribaşı takımı GM Vincent Keymer ile Adaylar Turnuvası’na katılım hakkını yeni kazanmış olan GM Matthias Blubaum’un sırtlayacağı Almanya. İkinci seribaşı Hollanda’da ise GM Giri ile 2005 yılında düzenlenen Avrupa Takımlar Satranç Şampiyonası’nda ülkesiyle altın kazanan efsanevi GM Loek van Wely’nin varlıkları dikkat çekici. Açık kategorisinin üçüncü seribaşı olan takımı ise bir diğer efsane olan GM Peter Leko’lu, GM Richard Rapport’lu ve Rus asıllı GM Sjugirov Sanan transferiyle gücüne güç katan Macaristan takımı. Bu isimler haricinde açık kategoride yarışan Azerbaycanlı GM Shakhriyar Mamedyarov, GM David Navara ve GM Micheal Adams gibi oyuncuların varlığı turnuvayı yılın özel etkinliklerinden biri yapmaya yeter!

Kadınlar kategorisinde ise seribaşı olan takım, ev sahibi Gürcistan’ın Gürcistan 1 takımı. 2451 rating ortalamasına sahip bu takım kağıt üzerinde rakiplerine yaklaşık 90 elo puanı üstünlük sağlıyor. Ancak ikinci seribaşı Azerbaycan takımı ile 2004-2006 yılları Dünya Kadınlar Satranç Şampiyonu olan GM Antoaneta Stefanova ile Adaylar turnuvası oynamış IM Nurgyul Salimova’nın başını çektiği Bulgaristan takımı gibi kuvvetli takımların varlığı Gürcistan 1 takımının işini oldukça zor kılacaktır.

Turnuvanın 5 Ekim Pazar günü oynanan ilk turunda Açık Kategorisi’nde seribaşı Almanya sürpriz bir mağlubiyet yaşadı. Danmirka’nın üçüncü masası GM Mads Andersen siyah taşlarla Alman rakibi GM Dimitrij Kollars’a karşı aldığı galibiyet, diğer masaların berabere bitmesiyle birlikte Danimarka’ya galibiyeti getirdi. İkinci masada favori Hollanda güçlü rakibi Bulgaristan’ı 3,5-0,5’la geçerken bir diğer sürpriz de ev sahibi Gürcistan 1 takımının üçüncü seribaşı Macaristan’ı 2,5-,15 yenmesiyle gerçekleşti. Her ne kadar ratingi 2573’lere düşmüş olsa da GM Baadur Jobava rakibi GM Sjugirov Sanan’ı yenerek maçtaki tek galibiyeti elde ederek takımının hanesine 2 puanı yazdırdı. Rating favorisi takımların başka maç kaybetmediği ilk turda Türkiye de Gürcistan 4 takımını 3,5-0,5 yenmeyi başardı.

Kadınlar kategorisindeyse rating favorisi Ukrayna rakibi Avusturya’yla 2-2 berabere kaldı. Slovakya’nın sürpriz bir şekilde kendisinden daha yüksek ratingli İspanya takımını bol galibiyetli maçta 2,5-1,5 yendiği ilk turda Türkiye takımı ise İsveç ile eşleşti. IM Ekaterina Atalık’ın siyah taşlarla güçlü rakibine karşı avantaj elde edememesi sonucunda yaptığı beraberlik dışında WIM Sıla Çağlar, WIM Gülenay Aydın ve WFM Ceren Tırpan’ın galibiyetleriyle maçı 3,5-0,5 gibi rahat bir skorla kazanmayı bildi.

6 Ekim Pazartesi günü oynanacak olan ikinci tur eşleşmelerinde Açık kategorideki takımımız Ukrayna ile eşleşirken Kadınlar Kategorisindeyse Almanya ile eşleştik.

İlk turda Açık Kategorisi'nde Türkiye ile Gürcistan 4 arasında oynanan karşılaşmada 2. Masamız GM Mustafa Yılmaz'ın galibiyetini sevgili Baran Demir sizler için analiz etti!

GM Mustafa Yılmaz (2591) vs Jambul Makharadze (2291)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ac3 Af6 4.cxd5 exd5 (D)

Mustafa çok çalışkan ve disiplinli bir büyük usta. Bu yüzden, oynadığı açılışlar konusunda çok derin bir bilgiye sahiptir. Derin bilgi ve pratik birleşince bir açılışta uzmanlaşabilirsiniz. Mustafa da Kabul Edilmeyen Vezir Gambiti’nin Kırışmalı Varyantında uzmanlaşmış, üst düzey büyük ustalardan biridir.

5.Fg5 (D)

Bu hamlenin amacı koyu renkli fili aktif bir kareye yerleştirmektir. Çünkü beyaz, e3 oynayıp Fd3-Vc2 ile batarya oluşturmak istemektedir. Bu durumda da c1 filinin piyon zincirinin (f2-e3-d4) içinde kalması çok kötü olurdu. Aynı zamanda f6 atının açmazda olması sebebiyle h7 noktasına baskı yapılabilir.

5…Fe7 6.e3 0-0 7.Fd3 h6 8.Fh4 (D)

Beyaz, h7 piyonunu alabildiği durumlarda Fxf6 hamlesini tercih eder. Eğer böyle bir durum yoksa siyah kareli fil tahtada tutulur. Bu fil, merkez karelerle aynı renkte olduğu için genellikle kötü kabul edilir. Öte yandan, siyahın e7’deki fili merkezle zıt renktedir ve bu nedenle daha iyidir. Bu yüzden beyaz, bu filleri değişmek ister.

8…c6 9.Age2 (D)

Beyazın genel fikri 0-0 attıktan sonra f3-e4 oynayarak merkezde alan kazanmaktır.

9…Abd7 10.0-0 Ke8 11.a4 (D)

Modern bir yaklaşım! Mustafa’nın bu yaklaşımları her zaman beni etkilemiştir. YouTube kanalımızın en sevilen video serilerinden biri olan 3. Satranç365 Kampı Eğitmenler Turnuvası’nda Benan, bir oyununda Kırışmalı İspanyol Varyantı’nı (1.e4 e5 2.Af3 Ac6 3.Fb5 a6 4.Fxc6) tercih etmişti. Turnuva sonrasında, aynı zamanda oda arkadaşım olan Benan ile oyunlarımızı analiz ediyorduk. Bu varyantın uzmanlarından Dragan Solak’ın, 2016 yılında S. P. Sethuraman ile oynadığı oyunu hatırladım. Bu oyunda siyah taşlarla S. P. Sethuraman’ın tercih ettiği sistemi Dragan çok beğendiği söylemişti. Bu oyunu referans alarak analiz motoru yardımıyla değerlendirmeler yaptık. Açılışı daha detaylı incelemek isterken, Mustafa’nın 2023 FIDE Grand Swiss Turnuvası’nın 7. turunda Amerikalı usta Samuel L. Shankland’a karşı oynadığı oyuna rastladık. Mustafa bu oyunu mükemmel bir şekilde oynamıştı; oyun sonunda zorlayabileceği birkaç detayı tercih etmemesi dışında neredeyse hiç hata yapmamıştı.

(Oyunun analizine ulaşmak için tıklayınız.)

Mustafa’nın bu kadar uzun süre sadece Sicilya Savunması oynadıktan sonra repertuarını genişletmek amacıyla 1...e5’i tercih etmeye başlaması ve bu varyantlara hâkimiyeti gerçekten takdire şayan.

Oyuna dönecek olursak, daha klasik yaklaşım 11.Vc2 veya 11.f3 olmasına rağmen oyundaki bu hamle 2025 yılında çok fazla tercih edildi. Bu hamlenin amacı ise vezir kanadında a5 oynayarak alan kazanmaktır.

11…a5 12.f3 Ah5?! (D)

Siyahın bu varyantta benzer fikirleri olsa da, bu konumda aynı fikirler geçerli değildir. Bu fikrin etkili olduğu bir konumu sizlerle paylaşmak istiyorum. Böylece aradaki farkı anlamak çok daha kolay olacaktır: 1.d4 d5 2.c4 e6 3.Ac3 Af6 4.Af3 Abd7 5.cxd5 exd5 6.Fg5 Fe7 7.Vc2 c6 8.e3 Ah5 (D) varyantında olduğu gibi

Siyahın bu varyanttaki temel amacı, filleri değiştikten sonra g6, Ag7, Ab6 ve Ff5 hamleleriyle konumlanarak, kendi zayıf filini rakibin d3 karesindeki güçlü filiyle takas etmeye çalışmaktır. Bu planın zihninizde daha net canlanması için sizlerle örnek bir konum paylaşmak istiyorum.

Örnekten de gördüğümüz üzere, …Ah5 fikrinin işe yaradığı konumlarla oyundaki durum arasında önemli farklar vardır. Bu farkları anlamak, planların ne zaman uygulanabilir olduğunu doğru değerlendirmek açısından oldukça önemlidir.

Peki, bu konumda siyah için daha dirençli bir savunma yolu ne olabilirdi?

Aslında burada, d7’deki atla oynanabilecek iki farklı hamle dikkat çekiyor. Bunlardan ilki, 12...Af8 hamlesidir.

Fikir …Ae6 gelip, …c5 sürmeye çalışmaktır. Özellikle de f3’lü sistemlere karşı …c5 ile merkezi parçalamaya çalışmak çok sık görülmektedir. İkinci seçenek ise 12…Ab8 (D) hamlesidir.

Fikir …c5 ve …Ac6 ile merkeze saldırmaktır. Siyahla bu varyantı oynayan bazı sporcular …Aa6-b4 manevrasını tercih etmiştir.

 13.Ff2 (D)

Siyah kareli filleri değişen 13.Fxe7 Vxe7 14.e4 (D) seçeneği de oldukça iyiydi. Bu varyant ile ilgili referans oyunu incelemek için tıklayınız.

13…Fh4 (D)

Bu pozisyonda siyah kareli filleri takas etmek, pozisyonel açıdan avantaj sağlamadığı için tercih edilmemeliydi. Daha iyisi 13…Af8 14.e4 dxe4 15.fxe4 Ag6 (D) varyantı olurdu.

Her ne kadar konumda Beyaz üstün olsa da, Siyah için pratikte savaşma şansının en yüksek olduğu konum budur.

14.e4 Fxf2 15.Kxf2 Ab6?! (D)

Jambul’un hatalı tercihleri konumu iyice zorlaştırdı. Siyah için daha iyi dirençlisi 15…dxe4 16.fxe4 c5 (D) varyantı olurdu.

 

Tabii ki de Mustafa, 17.Fb5 (D) ile devam edip avantajını devam ettirirdi.

Ancak beyaz, merkezinin parçalanmasını istemeyip 17. d5? oynarsa, 17... Ae5 hamlesinden sonra tüm avantajını kaybederdi. Çünkü siyah, beyazın merkez piyonlarını beyaz karelerde etkili şekilde bloke etmeyi başarırdı. Bu sayede d3 filini de daha pasif hale getirmiş olurdu.

16.e5 g6 17.Vc2?! (D)

Analizler her ne kadar bu hamleyi şüpheli olarak değerlendirse de, pratikte ciddi bir sorun olduğunu düşünmüyorum. Mustafa, bu konumda f4-f5 fikrini kuvvetli bir şekilde uygulamak istiyor. Bu oyunu analiz ederken F. Caruana’nın siyah karelerden faydalanmaya çalıştığı Vc1 (D) fikri aklıma geldi.

Oyunda oluşan konum için de siyah karelerden faydalanmaya çalışan, Vd2 veya Vc1 hamlelerinden biri uygulanabilirdi.

17…Ag7 18.Kaf1 Ff5 19.f4?! (D)

Mustafa, f5 karesindeki blokajı ortadan kaldırabileceği Ad1-e3 manevrasını fark ettiği için bu hamleyi tercih etti. Analiz motoru ise f5 fikri için 19.g4! Fxd3 20.Vxd3 Vd7 21.Kg2 (D) varyantını daha çok beğendi.

19…Ac8 20.Ad1?! (D)

Bir fikir gördüğünüz zaman eğer ki taktiksel açıdan bir problem yoksa, ondan vazgeçmek kolay değildir. Analiz motoru her ne kadar 20.Fxf5 Axf5 21.Vd2 Δg4 fikrini beğense de pratik açıdan Mustafa’nın fikri de oldukça etkiliydi. Çünkü ne olursa olsun beyaz rakibine sorun yaratan bir fikir tercih etti. Pratik açıdan bu tarz oynamak çok önemlidir. Çünkü baskı altında hiçbir insan, makine gibi soğukkanlı oynamaya devam edemez ve mutlaka bir yerde hata yapar. Bununla alakalı B. Spassky’nin “10 Tehdit Yöntemi” her zaman aklıma gelir. Bu yöntemi kısaca anlatmak gerekirse:

Rakibin dikkatini dağıtmak, onu zor durumda bırakmak ve hata yapmaya zorlamak için ardı ardına 10 farklı tehdit yaratmayı hedefler. Temel fikir şu:

• Rakibe sürekli yeni ve beklenmedik tehditler yönelterek, onun savunmasını zorlaştırmak,
• Rakibin taşlarını pasif hale getirmek ya da konumunu bozmaya zorlamak,
• Psikolojik baskı kurmak ve böylece hata yapmasını sağlamak.

20…Ae7 21.Ae3 h5 22.Ag3 (D)

22…Fxd3?! (D)

Siyah, f5 blokajından bu kadar çabuk vazgeçmemeliydi. Daha dirençli yol 22…Vd7 ya da 22…Vc8 hamlelerinden birini tercih ederek f5 blokajını korumaya çalışmaktı.

23.Vxd3 h4 24.Ae2 Aef5 25.Axf5 Axf5 26.g4! (D)

Satrançta, doğru plan kurmak çok önemlidir. Mustafa, f5 blokajını ortadan kaldırmak ve f5 sürüşü ile kuvvetli bir şah kanadı atağı yapmak için harekete geçti.

26…hxg3 27.hxg3 Ag7 28.f5! (D)

Mustafa’nın amacı f6 sürerek, rakip şahı tamamen zayıflatmak ve h dikeyinden kuvvetli bir hücumla oyunu bitirmek. Açıkçası artık siyahın çok fazla direnme şansı kalmadı. Oyun ilerledikçe bunu çok daha net göreceğiz.

28...Vg5 29.f6 Ae6

Eğer ki 29…Ah5 hamlesi tercih edilseydi, 30.Kg2 (D) hamlesinden sonra siyah at, tahtada kendine güvenli bir yer bulamazdı.

30.Kh2 (D)

30…Axd4 (D)

Jambul, oyunu karıştırmak adına son şansını denedi. Bu tür denemeler pratik açıdan önemli olsa da karşınızda Mustafa Yılmaz gibi bir usta varken beyhude bir çaba olacaktır.

31.Axd4 Kxe5 32.Af3 Ve3+ 33.Vxe3 Kxe3 (D)

Her ne kadar hafif taş karşısında iki piyon oyun sonunda bazı karşı şanslar vaat etse de, f6 piyonunun varlığı ve h dikeyinin açık olması siyahın şahını tamamen etkisiz bırakıyor. Oyun sonunun en kuvvetli taşı olan şah bu kadar etkisizken, siyahın karşı oyun bulması imkânsızdır!

34.Kh3 Kae8 35.Kf2 (D)

35…Ke2 36.Kxe2 Kxe2 37.Ag5 d4 38.Kh7 (D)

6. yataya gelen piyonların ne kadar tehlikeli olduğunu gösteren çok güzel bir konum. Mustafa, bu konuma ulaşmak için oyun ortasında çok fazla enerji harcadı ve şimdi emeklerinin karşılığını fazlasıyla alıyor.

38…d3 39.Kg7+ Şf8 40.Kxf7+ Şe8 41.Kxb7 (D) 1-0

Mustafa’dan plana sadık kalmanın müthiş bir örneği! Bu turnuva sonunda Mustafa’nın tekrar 2600 Elo barajını geçeceğine inanıyorum. Mustafa nezdinde, Milli Takımlarımızda yarışan tüm sporcularımızı ilk tur galibiyetleri için tebrik eder, gelecek turlarda başarılar dileriz.

Tüm oyunları takip etmek için: https://lichess.org/broadcast/european-team-chess-championship-2025--open/round-1/JA38IIQd#boards