Satrançta gelenek denilince akla ilk gelen turnuvalardan biri olan, günümüz adıyla Tata Steel tarihsel olarak bilindiği ismiyle Wijk Aan Zee turnuvasının 87.si 18 Ocak 2025 Cumartesi günü başlıyor. Turnuva tarihsel adı Hollanda’nın turnuvaya ev sahipliği yapan 2.175 kişilik köyünden gelirken, 2011 senesinden itibaren turnuva sponsoru olan çelik üreticilerinden Tata Steel holdinginin ismiyle anılıyor. 2 Şubat 2025 Pazar gününe kadar devam edecek olan turnuva 16 günlük bir süreyle ortalama bir satranç turnuvasından epey daha uzun sürüyor. Tata Steel Satranç Turnuvasının profesyonel satranççılardan oluşan üst grupları her zaman çok kuvvetli oyunculardan oluşmuştur. Davet üzerine katılabilen bu kategorilerde Dünya Satranç Şampiyonları ile en üst seviyedeki satranççılar yarışır. Turnuvanın ilk düzenlendiği yıl olan 1938’den beri Dünya Şampiyonlarından Alekhine, Smyslov, Fischer, Ding Liren ve Gukesh hariç her Dünya Şampiyonu en az bir kere bu turnuvayı kazandı!

Son yıllarında ise profesyonel satranççıların yarıştığı kategorileri arttıran Tata Steel, Masters ve Challengers isimleriyle eş zamanlı olarak iki turnuva düzenliyor. İlk kategori tahmin edilebileceği üzere dünyanın en iyilerinin yarıştığı prestij turnuvasıyken ikinci kategori (Challengers) son zamanlarda çıkış yakalamış, heyecan verici, genç yeteneklerden oluşur. Bu turnuvayı kazananın ertesi sene Masters kategorisinde bir yerinin garanti olması ise bu turnuvayı oldukça heyecanlı ve çekişmeli kılar. Fakat Tata Steel Satranç Turnuvasının sundukları profesyonel satranççılar arasında düzenlenen turnuvalardan ibaret değildir. Kuvvetli amatörlere, veteran oyunculara ve her kuvvet derecesinden satrançseverlere açık olan çeşitli turnuvalar profesyonel satranççıların turnuva salonunun etrafında farklı zaman ve ritimlerde gerçekleştirilir. Dolayısıyla sadece bir haftasonu turnuvası için dahi gidenlere rastlayabileceğiniz gibi, Amatör kategorisinde yarışan bir sürü satranççıya denk gelebilirsiniz. Tata Steel çerçevesinde düzenlenen tüm etkinlikleri göz önüne aldığınızda normal nüfusun 2.175 kişi olduğu bu köye gelen insan sayısının nüfusu yaklaşık iki katına çıkardığını hayal edebilirsiniz. İki haftadan biraz daha uzun süre bu kadar satrançsever kaldıkları otellerde, alışveriş yaptıkları dükkanlarda, yemek yedikleri restoran ve akşamları gittikleri barlarda hep beraber vakit geçirecekler. Tata Steel Satranç Turnuvasına bu şekilde bakınca bunun bir göz kamaştırıcı Masters kategorisinden ötürü prestijli bir turnuva olarak kalmadığını, gerçek bir satranç festivali olduğunu görebiliriz!

Masters Grubu

Turnuvanın Masters kategorisinde bu sene de çok kuvvetli bir liste bizi bekliyor:

14 kişilik listenin başı olan GM Fabiano Caruana 2020 yılındaki birinciliğiyle bu turnuvayı daha önce kazanan dört katılımcıdan biri. 2020 senesinde mağlubiyet almadan 13 oyunda 10 puan toplayarak 2945 rating performansıyla çok ikna edici bir şekilde kazanmıştı. GM Arjun Erigaisi ise Tata Steel Turnuvasının Challengers kategorisinde 2022 yılında ilk kez yarışmış, o kategoriyi 13 oyunda 10,5 puan toplayarak domine etmiş ve bir üst kategori olan Masters’a çıkmayı hak kazanmıştı. Fakat, 2023 senesinde işler şaşırtıcı bir şekilde istediği gibi gitmemiş, 13 oyunda 4 puan ile galibiyetsiz bir şekilde turnuvayı sonuncu bitirmişti. Bu sene, 2801 ratingiyle dünya 4 numarası olarak favoriler arasında olduğuna şüphe yok. Çiçeği burnunda Dünya Şampiyonu Gukesh’in ise şampiyon unvanıyla oynayacağı ilk turnuva olacak. Son şampiyon için unvanın çok da uğurlu gelmediğini hatırlayacak olursak ve genç Gukesh’in de Dünya Şampiyonluğu ertesinde hak etmiş olduğu kutlamaları geride bırakıp turnuvaya hazırlanıp hazırlanmadığını görmek, performansı büyük bir merak konusu olacak. Ne de olsa herkes Dünya Şampiyonunu yenmek ister! Bu turnuvanın en başarılı fakat bir o kadar şanssızlarından biri ise GM Abdusattorov. 2023 senesinde son tura yarım puan farkla tek başına lider olarak giren Özbek Büyükusta, son tur beyazlarla turnuvanın alt sıralarındaki GM Van Foreest’e kaybetmiş, kendisinin tek takipçisi GM Anish Giri ise müsabakasını kazanınca kendisini birden ikincilik kupasıyla bulmuştu. 2024 senesindeyse son tur galip gelerek birinciliği paylaşan GM Abdusattorov eşitlik bozma maçlarına diğer üç kişiyle beraber katılmaya hak kazandı. GM Wei Yi ile eşleştikten sonra ilk oyunda siyah taşlarla galibiyete ramak kalmışken hata yapan GM Abdusattorov bu oyunu berabere kalmış, daha sonrakini ise kaybederek yine birinciliği ucundan kaçırmıştı.

Bu pozisyonda GM Abdusattorov siyah taşlarla kale öne geçecek ve vezir çıkacak bir geçere sahipken beyazın tek karşı oyunu siyahın zayıf olan şahı ve buradan doğan sürekli şah tehditleridir. Zaman baskısı altında 51…Vxc1 alınınca beyazlar 52. Ve6+ ile sürekli şah çekebilmiş ve oyun berabere bitmişti. Halbuki 51…Ve2+ ve daha sonrasında 52…Kxc1 ile beyazın elinden e6 karesini alan siyahlar şahını sürekli şahtan koruyabilirlerdi. Dolayısıyla Özbek yeteneğin şeytanın bacağını bu sefer kırıp kıramayacağı bir diğer merak konusu.

Az önceki hikayenin diğer kahramanı GM Wei Yi ise geçen sene GM Abdusattorov’u yendikten sonra finaldeki rakibi GM Gukesh’i devirerek kupayı evine götürmüştü. Son şampiyon olarak katılacağı bu turnuvada bizlere heyecanlı oyunlar izleteceğinden kimsenin şüphesi olmasın. GM Praggnanandhaa ise genç jenerasyon temsilcilerinden bu turnuvaya en fazla katılan isimlerden birisi. Dördünce kere Masters kategorisinde yarışacak olan Hintli GM her seferinde ratinginin üzerinde performans gösterse de sırasıyla 12, 9 ve 7. oldu. GM Praggnanandhaa hem kendi jenerasyonundan olan hem de ülkedaşı olduğu arkadaş ve rakipleriyle aynı turnuvada kendini göstermek isteyecektir. 2004 doğumlu Alman Büyükusta Vincent Keymer de bu turnuvanın yabancısı değil. Daha önce iki kere Challengers kategorisinde 2019 ve 2020 yıllarında yarıştığında henüz IM’ydi. 2023 senesinde Masters kategorisinden davet aldığında ise beklentilerin altında kalarak galibiyet alamadan 5 puan toplayabilmişti. İki sene sonra tekrardan katılacağı Masters kategorisinde, GM Keymer 2733 ratingliyle sürpriz çıkış için takip edilmesi gerekenler arasında. Listenin sekiz numarasındaysa yerel kahramanlardan biri Hollandalı GM Anish Giri bulunuyor. 2023 yılında GM Abdusattorov’u geriden gelerek turnuvanın son turunda geçip kupayı adeta çalan GM Giri ertesi sene eş puanla birinciliği paylaşsa da dört kişili eşitlik bozma finalinde GM Wei Yi’ye kaybederek üst üste şampiyon olma şansını kıl payı kaçırmıştı. Fakat bu GM Giri’nin Tata Steel Turnuvalarındaki kaybettiği eşitlik bozma maçlarının ilki değildi. Daha önce 2021 senesinde GM van Foreest’e, ondan önce de 2018 senesinde GM Carlsen’e eşitlik bozma ile birinciliği kaptırmıştı. Eğlenceli demeçleri, tartışma yaratan tweetleri ve Hollanda’nın bir numarası olarak 2011 yılından beri katıldığı Tata Steel Turnuvası’nı GM Giri’siz düşünmek zor olurdu. Katılımcılar arasında turnuvayı kazanmayı başarmış bir diğer şampiyon ise GM van Foreest. Neredeyse herkese sürpriz olan bir şekilde 2021 yılında 13 oyunda 8,5 puanla şampiyon olan GM van Foreest çok ilginç açılış fikirleri, agresif stili ile orijinal oyunlar sergileyebiliyor. GM Vidit’in katılamayacağını belirtmesiyle beraber onun yerine bir başka Hintli GM Pentala Harikrishna turnuvaya dahil edildi. Sırasıyla Slovenya ve Sırbistan bayrakları altında oynayan Rus asıllı GM Fedoseev ve GM Sarana; Turnuvadaki üçüncü Hollandalı GM Max Warmerdam ile beşinci Hintli olan GM Leon Luke Mendonca Masters grubunu tamamlayan diğer katılımcılar.

Challengers Grubu

Tata Steel 2025 Satranç Turnuvasının Challengers kategorisinden davet alanlar arasında son zamanlarda muazzam bir çıkış yapan GM Ediz Gürel yer alıyor. 2023 ve 2024 yıllarında GM Mustafa Yılmaz’ın ülkemizi temsil etmiş olduğu bu prestijli turnuvada üst üste üç kere bir Türk satranççıyı görmek mutluluk verici olduğu kadar ülkemizde gelişen satrancın etkisinin somut bir örneği. Bu turnuvayı kazananın önümüzdeki sene Masters kategorisinde yerini ayırtacağını hatırlatıp turnuvanın diğer katılımcılarına bakabiliriz:

Çek GM Nguyen, Alman GM Svane ve Özbek GM Yakubboev turnuvanın en kuvvetli oyuncuları. Sırasıyla 2001, 2004 ve 2002 doğumlu büyükustaların hepsi iki yıldır 2600 seviyesinin üzerinde kalmayı başarmış nispeten tecrübeli satranççılar. 2005’li Azeri GM Aydın Süleymanlı ve 2004’lü Dünya Gençler Şampiyonu Kazak GM Nogerbek turnuvadaki diğer kuvvetli isimler arasında. Challengers kategorisinde Hollandayı temsilen 1985 doğumlu, ülkenin yetiştirdiği önemli isimlerinden GM Erwin l’Ami ile 1994 doğumlu GM Pijpers, 1995 doğumlu GM Benjamin Bok bulunuyor. Challengers kategorisinde bu sene dört tane kadın oyuncu bulunuyor. Hindistan’ı olimpiyat şampiyonluğuna taşırken önemli rol üstlenen IM Deshmukh ile GM Vaishali katılımcılar arasında. Vaishali’nin 2023 yılında henüz IM iken bu kategoride yarışıp iyi bir performans gösterdiği hatırlanacak olursa bu sene daha iyi bir performans göstermesi beklenebilir. Türk liglerinde de oynamış olan Romen IM Irina Bulmaga ilk kez oynayacağı Tata Steel turnuvalarında ilk tura GM Ediz Gürel ile oynayarak başlayacak.

Şimdiye kadar bahsettiğimiz Challengers kategorisi katılımcılarının yaş ortalamaları okuyucuya oldukça küçük gelmiş olabilir. Ancak, son iki katılımcı ortalamayı daha da düşürecek kadar genç! Çinli IM Lu Miaoyi 2010 doğumlu olmasına rağmen 2429 ratinge sahip. Satranççı bir aileden gelen Miaoyi’nin annesi Xu Yuanyuan Kadın Büyükusta unvanına sahip bir satranççı. Üç (3) yaşında satranç kurallarını öğrenen Miaoyi, ilk turnuvasına da beş (5) yaşında katılmış. Çin’in yükselen kadın satranççılarından olan IM Miaoyi’nin bu turnuvadaki performansı merak konusu. Bir diğer oldukça genç yetenek ise IM Faustino Oro. 2013 doğumlu Arjantinli IM 2447 ratingi ve bu ratingi alırken kırdığı rekorlarla oldukça ses getiren bir isim oldu. Kendisini bu denli kuvvetli bir turnuvada izlemek ilginç olacak.

Amatör Turnuvaları

Farklı zamanlarda ve farklı formatlarda yapılacak olan ve tüm satrançseverlere açık amatör turnuvalarına yüzlerce kişi kayıt yapmış durumda. Bu kayıtlar arasında içlerinde FM Yasin Sarı’nın da olduğu Türkiye Satranç Federasyonu altında hamle yapacak on kişiye de başarılar dileriz!