2024 Dünya Satranç Şampiyonluğu Maçı 25 Kasım – 13 Aralık 2024 tarihleri arasında Singapur’da oynanacak. Küçük ama zengin bir ada ülkesi olan Singapur Cumhuriyeti’ndeki Singapur Satranç Federasyonu 5 yıldızlı, sahil kenarında lüks bir otel olan Resorts World Sentosa’yı maçın düzenleneceği yer olarak ilan etti.

 

Maçın formatına gelince, 14 oyun üzerinden oynanacak klasik kısım eşitlik olmadığı durumda 2024 Dünya Satranç Şampiyonu’nu belirleyecek olan ana kısımdır. Bu kısımda taraflar oyuna ilk 40 hamle için 120 dakika ile başlayacak, 41. hamleden sonra ise taraflara 30 dakika eklenmesinin yanında yine 41. hamleden sonra taraflar hamle başına 30 saniye kazanacak. Klasik turnuvalarda görmeye alıştığımız bu zaman kontrolü kendisine sağlam bir yer edinmiş gibi gözüküyor. Ancak, birazcık daha farklı olan şey berabere teklifi imkanı. Günümüzdeki turnuvalar genellikle 30. hamleye kadar beraberlik tekliflerini yasaklarken bu maçta bu yasak 40. hamleye çekilmiş durumda. Dolayısıyla taraflardan herhangi birisi rakibine 40. hamle bitene kadar berabere teklif edemeyecek. Bunun da berabere ihtimalini azaltıp galibiyeti teşvik edeceği düşünülüyor.

Eğer 14 oyun boyunca eşitlik bozulmaz ise taraflar önce 15 + 10 zaman kontrolünde yani tüm oyun için 15 dakikanın olup ilk hamleden itibaren her hamlede taraflara 10 saniyenin eklendiği rapid diye tabir edilen zaman kontrolünde 4 oyunluk maç yapıp eşitliği bozması öngörülüyor. Eşitliğin bozulmadığı takdirde bu sefer 10 + 5 zaman kontrolünde 4 oyundan oluşan maç ile eşitlik bozulmaya çalışılacak. Hala eşitlik durumundaysa taraflar 2 oyundan oluşan 3 + 2 zaman kontrolünde eşitlik bozulana kadar maç yapacaklar.

Ödül Havuzu

Maçın toplam ödül havuzu 2.5 milyon Amerikan Doları olarak açıklandı!  Galip gelen taraf bunun yarısından biraz fazlasını, yaklaşık olarak 1.3 Milyon doları cebine atarken kaybeden taraf da 1.2 milyon doların sahibi olacak. Maçtaki galibiyet sayısını arttırıp oyuncuları kazanca oynamaya teşvik etmek için galibiyet başına 200.000 dolar ödeneceği de açıklandı! Oyunculara verilecek ödüller kapsamında maç başlamadan bir ay önce, daha sonra verilecek ödülden düşmek üzere 200.000 dolar verildi.

Bu ödül havuzunun eski Dünya Şampiyonu GM Magnus Carlsen’in unvanını son kez savunduğu 2021 yılındaki toplam ödül olan 2 Milyon Euro’ya göre biraz daha yüksek olduğunu görüyoruz.

Maçın sponsorları arasında teknoloji devi Google da var! Hatta Google maçın isim sponsoru olduğu için organizasyonun resmî adı “World Chess Championship 2024 presented by Google” yani Google tarafından sunulan 2024 Dünya Satranç Şampiyonası. Google seviyesindeki bir şirketin böylesi bir sponsorluğu satranç tarihinde bir ilki teşkil ediyor.

Maç Takvimi

2024 Dünya Satranç Şampiyonluğu maçı 3 gün oyun ve 1 gün dinlenme ritminde ilerleyecek. Tam takvim ise şöyle:

Maç Boyunca Diğer Etkinlikler

Organizatörler bu maçı bir satranç festivaline çevirmek adına çeşitli maç dışı aktiviteler planladılar. Eski Dünya Şampiyonu GM Anand ve Eski Dünya Şampiyonluğu maçına çıkan GM Gelfand gibi satranç dünyasının en iyi oyuncularının düzenleyeceği simültane gösterilerin yanında meşhur GM’ler Eljanov, Howell, Hou Yifan, Eugene Torre, Kosteniuk ve Xiu Jun gibi isimler oyunları yorumlayacaklar. Bunların yanında yaratılan taraftar bölgesinde (fan zone) sosyal medya mecralarında önemli takipçi grupları edinmiş olan IM Eric Rosen ve WGM Nemo Zhou (akaNemsko) satranç şöleninde çeşitli aktivitelerle yer alacaklar.

Maça Giderken

25 Kasım’da başlayacak olan maçta halihazırdaki Dünya Şampiyonu GM Ding Liren unvanını yükselen yıldız GM Gukesh Dommaraju’ya karşı korumaya çalışacak. Eski dünya şampiyonu GM Carlsen’in unvanını korumaktan vazgeçtiğinden beri Dünya Şampiyonlukları üzerinde beliren şüpheci bakış bir sürü satrançseveri bu unvanının değerini sorgulamaya itti. Buna GM Ding’in Dünya Şampiyonu olduktan sonra satrançtan uzak durması döndüğündeyse sergilediği kötü performans ve daha sonra depresyonda olduğunu açıklamasının katkısı olabilir. Ancak her şeye rağmen birçok açıdan çok özel bir maç bizi bekliyor.

İlk olarak, bu maç 138 senede iki tarafın da Avrupa dışında doğmuş olması bakımından satrancın dünyaya yayılması trendini gösteren büyük bir işaret. Maçın Asya’da düzenleniyor olması da ilginin geçici değil kalıcı olduğunun bir diğer göstergesi. Hatta Hindistan’ın 2024 Satranç Olimpiyatlarında hem açık hem kadın kategorilerinde altın madalyaya ulaşması ve artık saymakta zorlandığımız yükselen Hintli genç yeteneklerin ortaya çıkması Hindistan’ın satranç ülkesi olarak perçinleştiriyor. Hintli GM Gukesh’in bu maçı kazanması durumunda Olimpiyatlardaki iki altınla birlikte Dünya Şampiyonluğu unvanını da ülkeye kazandıracak olmasıyla futboldaki “treble” dengi bir başarıya imza atmış olacak.

Bu maçı özel kılan bir diğer faktör ise GM Gukesh’in 29 Mayıs 2006 tarihinde doğmuş olup daha 18 yaşına yeni basmış bir genç olması. Bu durum kendisini dünyanın en genç Dünya Şampiyonu olarak taçlanmasını ve bu unvanı 22 yaşında Dünya Satranç Şampiyonu olan efsanevi GM Kasparov’dan alma imkanını sunuyor.

Yükselen genç jenerasyonu temsil eden GM Gukesh’le Carlsen jenerasyonunun en önemli isimlerinden olan GM Ding’i karşı karşıya getiren bu mücadele jenerasyonların karşılaşması olarak da algılanabilir. En nihayetinde GM Ding 2600 seviyesini geçerek kendini ispat etmiş bir oyuncu olduğunda Gukesh henüz 4 yaşında ve taşların hareketini muhtemelen daha dün öğrenmişti. Ancak bu yaş farkına rağmen -veya sayesinde- aradaki farkı önce hızlıca kapatan sonra da yine hızlıca açan GM Gukesh şu anda 2783 elo puanıyla dünya sıralamasında 5 numarada oturuyor. Buna karşılık GM Ding ise 2728 puan ile 23. Sırada duruyor. Dünya Şampiyonu iken canlı sıralamada kimse bu kadar aşağı sıralarda olmamıştı.

İkilinin form durumları açık ara GM Gukesh’i favori gösteriyor. Geçtiğimiz Eylül ayındaki olimpiyatların birinci masasında 3056 performans ile 10 oyunda sadece ve sadece 2 kere berabere kalıp geri kalan tüm oyunlarını kazanarak elde ettiği altın madalya ile göz kamaştıran başarılarına bir yenisini daha eklemiş durumda. Aynı turnuvada GM Ding 8 oyunda 7 berabere 1 kayıpla bitirdi. Ancak bu performansından daha da alarm verici olan şey Olimpiyatların 7. Turunda Çin’in 1 puan geriden takip ettiği ve tam puanla Olimpiyatları kazanmaya doğru giden Hindistan takımıyla eşleşen Çin kadrosunda olmayışıydı. Bildiğimiz kadarıyla belli bir hastalık sebebi olmadan maça çıkmayan GM Ding’in kararı takımının en büyük rakiplerini yenip turnuvayı kazanmak yolunda çok kritik bir adım atabileceği ve GM Gukesh’le karşılaşacağı kesin olan bir maçta gelmesi bir sürü spekülasyona yol açtı. Bu sorumluluktan kaçması kendisine olan güvenini kaybetmesiyle ilişkilendirilen Dünya Şampiyonu, eğer unvanını korumak istiyorsa sadece GM Gukesh ile değil aynı zamanda kendi psikolojisiyle de mücadele etmeli.

Satranç camiasındaki saygıdeğer isimlerin tahminlerine baktığımızda edinilen intiba bu maçın yakın zamandaki Jake Paul ile Mike Tyson arasındaki boks karşılaşmasına benzeyeceğidir. Yani, formunun zirvesinden acımasızca uzaklaşan bir efsane ile gençliği yanına almış bir yeteneğin sonucu belli ve izlemesi eğlenceden ziyade eziyete dönecek kadar tek taraflı bir maç olacağı.

Performansının zirvesindeyken 2812 elo puanıyla dünya sıralamasının 2. Sırasına demir atmış, bir dünya şampiyonluğu maçı kazanmış ve satrançseverlerin aklından çıkmayacak olan Ağustos 2017’den Kasım 2018’e kadar oynadığı 100 klasik oyunu yenilgisiz geçirmiş olan bir efsaneden bahsettiğimiz hatırlanacak olursa maça dair tahminlerde temkinli olmak gerektiği anlaşılır.

Tüm bunlara rağmen ikili arasındaki toplam skorun GM Ding lehine olduğunu hatırlatıp (2,5 – 1,5) son galibiyetin de GM Ding’in kötü performans gösterdiği dönemde 15 Ocak 2024 günü 2024 Tata Steel Turnuvası Ustalar Kategorisinde geldiğini belirtelim. Beyaz taşlarla oynayan GM Gukesh İtalyan açılışını tercih etmiş, fakat daha sonra uzun rok atıp merkezi açarak risk almıştı. Doğru savunma hamleleriyle pozisyonunu hep koruyan GM Ding ise daha sonra at ve vezir ile karşı atağa geçip rakibini siyah taşlarla yenmişti.

Tansiyonları, kompleks psikolojik etkenleri ve teorik hazırlıklarıyla dolu bir Dünya Şampiyonluğu maçı bizi bekliyor! Singapur saatiyle 17.00’de başlayacak olan Türkiye saatiyle saat 12.00’ye denk geliyor. Pazartesi günü oynanacak ilk oyuna GM Gukesh beyaz taşlarla başlayacak.

Her ikisine de başarılar dileriz!