İzmir’in gözde ilçesi Çeşme’de 23-29 Haziran 2025 tarihleri arasında 11. Çeşme Uluslararası Açık Satranç Turnuvası düzenlendi. Çeşme Belediyesi ve Türkiye Satranç Federasyonu (TSF) iş birliğinde düzenlenen turnuva, Ayios Haralambos Kültür Merkezi ve Sıdıka Kelami Ertan Ortaokulu Spor Salonu’nda gerçekleştirildi.

Turnuva, dört farklı kategoride oynandı. A Kategorisi 2000 ve üzeri ELO puanına sahip sporcuları kapsarken, B Kategorisi 1700-1999 ELO aralığında yer alan satranççılara açıktı. C Kategorisinde 1400-1699 ELO puanlı veya Türkiye vatandaşı olmayan sporcular mücadele etti. D Kategorisi ise 1399 ve altı UKD puanına sahip sporculara yönelik planlandı. Her kategoride 9 turla oynanan turnuvada zaman temposu 90 dakika süre ile ilk hamleden itibaren 30 saniye eklemeli şekilde oynandı.

TSF’nin tekrardan yaygınlaştırdığı yerli açık turnuvalar arasında en yüksek para ödüllü turnuvalar arasında yer alan Çeşme Açık’ta toplam 900.000 TL ödül dağıtıldı. Her kategorinin ilk üç derecesine kupa ve madalya takdim edildi. Ayrıca, kulüp başarısını teşvik etmek amacıyla, spor kulüplerinin en başarılı üç sporcusunun puan ortalamaları dikkate alınarak en iyi üç kulübe de kupa verildi. Çeşmeli sporcular için de ayrı bir ödül kategorisi bulunması yerel satranca verilen önemin bir göstergesi. Dört kategoriye kayıt yaptıran 34 farklı ülkeden 1.018 kişi de çeşitli kategorilere hitap eden iyi organize edilmiş bir turnuvaya satrançseverlerin ilgi gösterdiğinin delili olarak düşünülebilir. Detaylı ödül dağılımları ise şöyle oldu:

B Kategorisi ödülleri:

C Kategorisi Ödülleri:

D Kategorisi Ödülleri:

Çeşme Açık Turnuvası’nda dört ana kategorideki klasik tempoda oynanan dokuz turluk turnuvaların haricinde bir yıldırım turnuvası ve Türkiye’nin iki numarası, genç yetenek GM Yağız Kaan Erdoğmuş’un simültane gösterisi düzenlendi. Bunun yanında yaptığı söyleşi ve röportajla sayesinde satrançseverlerin ilgi, merak ve heyecanla izlediği büyükustamız ile katılımcılar buluşmuş oldu. GM Yağız Kaan’ın yoğun takviminde böyle bir ziyarete vakit ayırmış olması hem Türkiye’de yeniden başlayan prestijli açık turnuvalara önemli bir destek hem de katılımcılar için çok değerli bir deneyim olması bakımından takdire şayandır.

A Kategorisi’nde zirve yarışı kıran kırana geçti. Dokuz turun sonunda yedi puanla bitiren beş kişi eşitlik bozmalar neticesinde sıralandı ve birinci 2003 doğumlu Yunan IM Dimitris Alexakis, ikinci İsviçreli GM Min Li Peng olurken üçüncülüğü ise GM Vahap Şanal elde etti! Bu sayede GM Vahap Şanal aynı zamanda en başarılı Türk sporcu ödülünün sahibi oldu. IM Dimitris Alexakis’in turnuvada gösterdiği performansla üçüncü ve son GM normunu alıp GM olmaya hak kazandı. Macar GM Gerlgely Kantor ve Azeri GM Vugar Rasulov ise sırasıyla dört ve beşinci oldular. Kadın sporculardan Polon IM Oliwia Kiolbosa harika bir performansla 6,5 puan alarak turnuvaı 6. sırada tamamladı ve GM normu kazandı. 2007 doğumlu yükselen yıldızlarımızdan IM Adar Tarhan ise 6,5 puanlı sporculardan olup eşitlik bozma puanıyla turnuvayı 8. sırada tamamladı. Türk sporculardan 2008 doğumlu Serdar Murat Yıldız, 9’da 5,5 puanı 2452 performansla IM normunun yanında kazandığı +118 ratingle güncel ratingini 2306 civarına çıkartarak FM unvanına erişti! Dahası, turnuvadaki başarıları sayesinde CM Bora Çilek FM olmaya hak kazanırken Gediz Avşar da CM oldu!

Turnuvanın B Kategorisinde 2010 doğumlu Yunus Emre Günebakan 9 turda sadece bir beraberlik sekiz galibiyetle turnuvayı 1 puan farklı kazanmayı bildi.

C Kategorisindeyse 14 yaşındaki Ege Çoban ilk 7 turu kazanıp son 2 turdaysa beraberliklerle 8 puan ile rakiplerinden yarım puan farklı şampiyon oldu.

D Kategorisinde 11 yaşındaki Burak Sarp Yıldırım ve 17 yaşındaki Yusuf Kağan Ayar 8 puan toplarken eşitlik bozma ile sırasıyla 1. ve 2. oldular.

Çeşme’deki satrançseverler yıldırım turnuvasına da büyük rağbet gösterdi. 512 kişinin kayıt yaptırdığı turnuvada GM Yağız Kaan Erdoğmuş da oynadı. Yıldırım satrancındaki tecrübesi ve yeteneğiyle tanınan Azeri GM Vugar Rasulov 8,5 puanla birinci olurken, beş kişinin 8 puanla paylaştığı 2-6 sıralamasında averaj farkıyla GM Vahap Şanal 2. olurken Rus FM Stanislav Bukreev 3. oldu.

Turnuvadaki oyunlardan Baran Demir'in seçip analiz ettiği GM Vahap Şanal - IM Dhulipalla Bala karşılaşması:

GM Vahap Şanal (2564) vs IM Prasad Chandra Bala Dhulipalla (2406)

1.Af3 d5 2.b3 (D)

Vahap’ın favori hamlesi 1.e4 olmasına rağmen, bu tip esnek sistemleri ara ara kullanmaktadır. Tabii ki de bu yapıyla alakalı Vahap’ın tecrübesi oldukça fazladır.

Vahap’ın bu tip bir tercihte bulunması aslında günümüz açılış teorilerinin ne kadar geliştiğini bizlere gösteriyor. Teoriler o kadar derinleşti ki birçok varyant oyun sonuna kadar incelenmektedir. Bu da aslında oyun gücünün belirleyici faktör olmasını devre dışı bırakıyor. Son zamanlarda Fischer satrancı dediğimiz Chess960’ın da bu kadar popülerleşmesinin sebebi tam buna dayanıyor.

Vahap’da başta olmak üzere birçok usta buna benzer görece 1.e4/d4’e göre daha az incelenmiş, esnek sistemler tercih etmeye başladılar.

2…c5 3.e3 4.f6 (D)

Beyazın açılış tercihi doğrultusunda oluşan piyon yapısı aslında, Vahap’ın da siyah taşlarla çok sık oynadığı Vezir-Hint Savunmasına benziyor.

Bu yapıda Beyaz’ın amacı e4 merkezini ele geçirmek ve devamında Siyah’ın b7 karesinde bulunan fianchetto filini d5 sürüşü ile kısıtlamaktır. Siyah da buna karşın …Fb4-…Ae4 hamleleri ile rakibin e4 sürüşünü engellemeye çalışır. e4 karesinin kontrolü o kadar önemlidir ki bazı açılış incelemelerinde …Ah5 devamında …f5 sürüşü de görülmektedir. Tüm sebepler göz önünde bulundurulunca Beyazların bu yapıda b7 fianchetto filini karşılamak için g3 ya da …Fb4 fikrini engellemek için …a3 (Petrosian Sistem) sürüldüğü görülmüştür.

Bu yüzden …a6 hamlesi daha prensiplidir. Dhulipalla ise hızlı …e5 ve …d4 sürüşlerini hedeflediği için oyundaki hamlesini tercih etti.

4.d4

Rakibinin …e5 fikri engelleniyor.

4…cxd4 5.exd4 Ac6 6.Fb2 Fg4 7.Fe2 e6 8.0-0 Fd6 9.Ke1 Vd7 10.Ah4? (D)

Vahap’tan kritik bir hata! Daha doğal gözüken 10.h3 Fh5 11.c4 varyantı en iyisiydi. Tabii bu hamlenin neden hatalı olduğunu anlamak için biraz daha derine inmemiz gerekiyor. 10…h5! (D) hamlesinden sonra konum tamamen keskinleşiyor.

Artık siyahın kararı çok net! …0-0-0 atılacak ve rakip şaha bitirici bir atak yapılacak. Yine de siyahın tahtada cesur kararlar vermesi gerekiyordu. Örnek olarak 11.f3 Vc7! 12.Ag6 (12.h3 Fg3-+ ya da 12.fxg4 Fxh2+ 13.Şf1 hxg4-+) 12…Fxh2+ 13.Şf1 Fh3!! 14.gxh3 (14.Axh8 Vg3 mata çare yok) 14…Vg3 15.Fd3 Kh6!! (D)

 

10…Fxe2 ?! (D)

Dhulipalla, bu oyuna kadar 8 oyunda 6 puan (namağlup) toplamıştı ve çok iyi bir turnuva geçiriyordu. Fakat 19 saniyede yaptığı bu hamle oyunun kaderini ciddi anlamda etkiledi. Peki, bir oyuncu biraz önce gördüğümüz karmaşık konumların olduğu varyantlar dururken bir konumda neden hızlıca taş değişir?  Bunun sebebi aslında açılış teorisine dayanmaktadır. Çünkü açılış çalışırken sanıldığının aksine hamle hamle her şeyi ezberlemek yerine “Hangi durumda hangi tarafa rok atılacak?”, “Piyon yapısı nasıl olmalı?”, “Hangi taşlar tahtada kalmalı?”,”Ne tip oyun sonları bizim için avantajlıdır?” gibi soruların cevaplarına da hakim olmalıyız. Eminim ki Dhulipalla da Vahap da sitemizde bu konumu soru olarak görsellerdi siyahla kazanan varyantları çok rahat göreceklerdi. Ancak masa başı satrancının zor tarafı bu, kritik anları sizlerin fark etmeniz gerekiyor. Dhulipalla’nın bu hızlı kararından anladığım beyaz kareli filleri değişmek hazırlığının bir parçası olduğu. Bu karar bana GM V. Kramnik ile GM A. Giri arasında 2014 yılında oynanan oyunu hatırlattı.

Bu konumda V. Kramnik hızlıca 12.Fxe7 Vxe7 kırışlarından sonra 13.e4 sürmüş ve kendisi için avantajlı bir oyun ortası konumu elde etmişti.

11.Vxe2 Ah6N (D)

Bu hamleye kadar 2019 yılında GM Tiger Hillarp Persson ile CM Max Wahlund arasında oynanmış karşılaşma bire bir takip edildi. Fakat günümüz ustalarının en büyük özelliklerinden biri çok fazla oyun incelemeleridir. Wahlund 11…Şf7? oynamış ve 12.Vh5+ sonra tecrübeli rakibi karşısında hızlıca kayıp konuma geçerek 14 hamlede oyunu kaybetmiştir. Hintli usta ise piyon fedası içeren en iyi hamleyi yaparak oyuna devam etti.

12.Vxe6+ Vxe6 13.Kxe6+ Şd7 14.Kb1 Ab4 (D)

 

15.Aa3 Kac8 16.Ke2 Khe8 17.Kxe8 Şxe8 18.Ab5 (D)

Şu ana kadar Dhulipalla, feda ettiği piyonu kompanse etmek adına oldukça baskılı oynadı ve taşlarını iyi yerlere yerleştirmeyi başardı. Vahap, tahtada verilebilecek en mantıklı kararı verdi ve karşı oyun yaratmayı başardı. Daha sağlam gibi gözüken 18.c3/c4 hamlelerinden biri …Ad3 karşılanacak ve siyah üstünlük elde etmeye başlayacaktı.

18…Fb8 19.Ac3 Axc2 20.Kd1 Fd6?! (D)

Süre sıkışmasında gelen kritik hata! Açıkçası bu tip hamlelerin hata olduğunu tahta başında anlayabilmek için hiç kolay değildir. Özellikle de süreler bu kadar azalmışken. Siyahın fark etmesi gereken inceliği sizlerle paylaşınca bana hak vereceğinize eminim.

20…Kd8 d5 piyonunu koruyan oldukça doğal bir hamle fakat 21.a3 (D) hamlesinden sonra siyah atın tüm ayakları tutuldu ve 22.Kd2 tehdidi ile bu taş düşürülmek istenmektedir.

 

Siyahın oyunu dengede tutacak planı ise 21…g5 hamlesi ile başlamaktaydı. 22.Af3 g4 23.Ah4 Ff4 24.g3 Fg5 (D) varyantından sonra d2 karesi tutulduğundan siyah at yaşamaya devam edecekti.

 

 

21.Axd5 Şd7 22.Kc1 Fa3 23.Fxa3 Axa3 24.Kxc8 Şxc8 (D)

Siyahın tercih ettiği oyun sonunun hatalı olduğuna inanıyorum çünkü yıllar önce at oyun sonları ile ilgili şu sözü duymuştum: “At finalleri, piyon finallerine benzer!”

Beyazın piyon önde olduğu bu karmaşık oyun sonunu ilk gördüğümde Vahap’ın kuvvetli oyun sonu tekniği ile sorunsuz bir şekilde galibiyetine dönüştüreceğine emindim.

25.Ae3 Şd7 26.Şf1 Ab5 27.Af3 Ac3 28.a4 Ag8?! (D)

Piyon geride olan tarafın genellikle piyonları azaltmaya çalışması çok bilinen bir oyun sonu tekniğidir. Bu sebepten 28…b5! hamlesi çok daha dirençli olurdu.

29.Şe1 Ae7 30.Şd2 Ae4+ 31.Şe2 g6? (D)

Her piyon sürüşü konumun kaderini değiştirir. Siyahın …Ac6-a5 ile b3 piyonuna basma fikriyle devam etmesi gerekirdi.

32.Ad2 (D)

Vahap gerçekten mükemmel bir teknik uyguluyor. Atların birini değişmeye çalışmak beyazın oyunu kazanmasını çok daha kolaylaştıracakken bu hamle sayesinde artık şahını da özgürce kullanabiliyor. Çünkü siyahın e4 atı f2 piyonuna bastığı sürece beyaz şah rahat hareket edemeyecekti.

32…Ac3+ 33.Şd3 Acd5 34.Ae4 Şc6 35.g3 a6 36.Ac3 (D)

Açıkçası 36.Axd5 Axd5 37.Ac3 Ac7 38.a5 varyantının daha prensipli olduğuna inanıyorum. Ancak oyun kaderini değiştiren herhangi bir durum yok.

37.a5 Şd7 38.d5 (D)

d geçeri sonunda hareket etmeyi başardı. Oyun sonunun en önemli kazanma şartlarından biri geçer piyon yaratma ve yaratılan geçer piyonu ilerletebilmektir.

38…Ac8 39.Ac4 Ad6 40.Şd4 Acb5+ 41.Axb5 Axc5 42.Şc5 (D)

 

42…Ac3 43.f3 g5 44.Ad6 h5 45.Ae4 (D) 1-0

Yeni TSF yönetiminin özel ilgi ve çabasıyla ülkemizde tekrardan yaygınlaşan kuvvetli Açık Turnuvalarına hem yerli hem de yabancı satrançseverlerin gösterdiği büyük ilgi, harcanan emek ve paraya değdiğine işaret ediyor. Bu tür organizasyonların bir kültür olarak kalıcı şekilde yerleşmesi temenni ediyor, emeği geçen herkese ve katılan satranççılara teşekkür ediyoruz.